20. listopada 2008 r. w Pałacu Staszica w Warszawie odbyła się konferencja „Polska Innowacyjna. Kapitał dla innowacyjnej gospodarki.”. Organizatorem konferencji, nad którą patronat objęło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, była Fundacja Polskiego Godła Promocyjnego wraz z Instytutem Nauk Ekonomicznych PAN i Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości.

Konferencja była poświęcona zagadnieniom, których znaczenie w nadchodzących latach podkreślane jest szczególnie we wszystkich dokumentach strategicznych dotyczących rozwoju Polski, to jest innowacyjności i budowie gospodarki opartej na wiedzy.

Wystąpienia P.T. prelegentów dotyczyły zarówno potrzeby „bycia innowacyjnym”, roli kapitału ludzkiego i finansowego jako kluczowych warunków sukcesu GOW, jak i warunków efektywnej współpracy środowiska nauki z biznesem. W końcowej części konferencji zaprezentowano dwa przykłady innowacji, które zostały nagrodzone w I Edycji Konkursu „Teraz Polska” dla przedsięwzięć innowacyjnych.

Non est ponenda pluritas sine necessitate, a ponieważ program konferencji, jak i znakomita większość prezentacji są dostępne na stronie organizatora konferencji, w tym miejscu ograniczymy się do krótkiego omówienia trzech, bardzo interesujących wystąpień.

Prof. dr hab. Michał Kleiber, prezes Polskiej Akademii Nauk, doradca społeczny Prezydenta RP, omówił w swoim wystąpieniu pt. „Polska gospodarka oparta na wiedzy – slogan, czy strategia?” strategiczne aspekty budowania w Polsce podstaw gospodarki opartej na wiedzy.

Wg prof. Kleibera dyskusję nt innowacyjności należy poprzedzić znalezieniem odpowiedzi na pytania strategiczne – w jakim kierunku będzie rozwijać się Polska za 10, 20 i 30 lat; jakie są nasze przewagi konkurencyjne; dlaczego w końcu warto być innowacyjnym i rozwijać postawy innowacyjne. Niestety, w większości rankingów prezentujących kwestie istotne z cywilizacyjnego punktu widzenia Polska zajmuje ostatnie miejsca. A trudno podać przykład jakiegokolwiek kraju, w którym nastąpił znaczący i wszechstronny rozwój bez innowacyjności. Innowacyjność to kreatywność w praktyce i coś znacznie szerszego niż sama nauka.

W kultywowaniu innowacyjności należy podkreślać znaczenie społeczeństwa wiedzy, które charakteryzuje się większą umiejętnością zdobywania wiedzy, jej przetwarzania i upowszechniania. Dlatego tak ważne jest kształcenie ustawiczne -  pracownicy muszą się ciągle uczyć. Każde szkolenie i studia pracownika są zyskiem dla firmy. W firmach, które doceniają znaczenie wiedzy u pracowników tworzone są uniwersytety korporacyjne.

Bycie innowacyjnym wymusza pewną autonomię zachowań, a to ma wpływ na wiele innych dziedzin funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa.

Konieczna wydaje się zmiana systemu finansowania prac badawczych związanych z innowacyjnością oraz prowadzenie kompleksowej polityki przemysłowej, która zawierałaby m. in.  szacowanie  ryzyka wprowadzania rozwiązań innowacyjnych, dostępność kapitału, szybsze i tańsze patentowanie wypracowanych rozwiązań, i szeroko pojętą promocję przedsiębiorczości. Wskazane byłoby również zwracanie uwagi na innowacyjność inwestycji zagranicznych (testy innowacyjności) – w dłuższej perspektywie atrakcyjniejsze dla gospodarki będzie wprowadzenie rozwiązań innowacyjnych niż sam fakt stworzenia miejsca pracy.

Prof. Kleiber zwrócił uwagę na znaczenie etyki w biznesie, co w Polsce jest problem większym niż np. w Finlandii i Wielkiej Brytanii.

W kontekście przyszłości zasygnalizowany został jeszcze jeden istotny problem – luka generacyjna w polskim sektorze badań.  Ponieważ jednak jest to problem ogólnoeuropejski, powołana została Europejska Rada Badań, która 50% swojego budżetu przeznacza na finansowanie badań młodych naukowców, którzy wykażą się niezależnością naukową. Ten właśnie czynnik wskazany został przez prof. Kleibera jako podstawa kreowania konkurencyjności.

Dr Ludwik Sobolewski, prezes Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, przedstawił rolę giełdy papierów wartościowych w finansowaniu innowacji.  Mimo niskiego poziomu sprzedaży towarów wysokoprzetworzonych stopień innowacyjności spółek notowanych na giełdzie jest dość wysoki, szczególnie w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Bardzo dobrze rozwija się rynek  alternatywny dla firm małych, wśród których kilka firm wykazuje się innowacyjnością na poziomie światowym.

Dla rozwoju innowacyjności konieczne jest m. in. społeczeństwo inwestorów.  Obecnie widoczną słabością jest niewystarczające przygotowanie do wyceny i oceny stopnia innowacyjności. W tym obszarze wiele dobrych przykładów można znaleźć np. w USA .

Prezes Sobolewski zaprezentował także koncepcję modelu raportowania nt. kapitału intelektualnego w przedsiębiorstwach, który pozwoliłby pokazać go tak jak pokazuje się dane finansowe firmy. Z czasem rynek i inwestorzy będą coraz bardziej doceniać firmy, które będą publikować tego rodzaju dane. Obecnie kapitał intelektualny nie występuje w percepcji inwestorów. A to on buduje wartość konkurencyjną.

Dr Daria Gołębiowska-Tataj, wykładowca Szkoły Biznesu Politechniki Warszawskiej, członek Rady Zarządzającej Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii, zwróciła uwagę na różnego rodzaju bariery w rozwoju  kapitału intelektualnego. Jednym ze sposobów rozwiązania problemu niewystarczającego rozwoju zasobów ludzkich mogłoby być wspieranie reemigracji.

Interesujący jest postulat – będący standardem w krajach zajmujących pierwsze miejsca w rankingach innowacyjności – inwestowania w zespoły badawcze z określonymi celami naukowo-biznesowymi.

Większe zainteresowanie środowiska naukowego komercjalizacją badań mogłoby zapewne zostać spowodowane wprowadzeniem zmian z otoczeniu prawnym, polegającym na tym, aby uczelnie i instytucje badawcze zachowywały prawo do wynalazków finansowanych ze środków publicznych.

Optymistycznie – jako wskazówka dla potencjalnych autorów innowacji – zabrzmiała uwaga o tym, że to brak finansowania jest największym problemem. Znacznie ważniejszy jest dobry pomysł, zaprezentowany przy pomocy dobrze przygotowanego biznes planu.

Podsumowania konferencji dokonał prof. dr hab. Krzysztof Opolski – kierownik Zakładu Strategii i Polityki Gospodarczej WNE UW, kierownik naukowy Programu „Polski Sukces – Dokonania i Perspektywy”.